Trong ngày tết Đoan Ngọ, rảo quanh một vòng chợ Đông Ba, chúng ta dễ dàng bắt gặp hình ảnh các mệ, các o gánh những rổ đầy bánh ú tro – một loại bánh đặc sản của vùng quê Thanh Tiên, Phú Mậu, Phú Vang.

Công thức làm bánh ú tro rất đơn giản: nếp ngâm với nước tro. Nhưng để làm ra được một chiếc bánh lại đòi hỏi sự kỳ công của người thợ. Vào những ngày cuối tháng tư Âm lịch, người dân trong làng phải về tận xã Quảng Thành – Quảng Điền để tìm tro trong các lò ngói. Tro càng để lâu ngày thì càng tạo ra được những chiếc bánh chất lượng với hương vị và màu sắc đặc trưng. Tro đem về ngâm trong nước sạch chừng 10 ngày đến khi nước tro có màu vàng, cặn lọng phía dưới đáy mới đạt tiêu chuẩn. Trong thời gian đó, phải canh thường xuyên để nước tro không bị khoáy động. Nếp làm bánh là nếp mới, còn non nẻo và được dầm trong nước tro một đêm rồi vớt ra. Bánh được bọc trong chiếc lá dong xanh tươi. Dây buộc bánh là cây lác mọc ở ven sông, hồ được người dân làng đem về phơi khô, tướt thành từng sợi.

Bánh được xếp trong nồi xen kẽ với từng lớp măng vòi. Khi bánh chín tới, dậy lên mùi thơm phức của tro, của nếp, của măng, hiện lên màu gạch của ngói, ta như cảm nhận được hương vị của quê nhà với con đò, dòng sông. Cầm chiếc bánh nóng hổi trên tay như thấm đẫm công sức bao ngày của những người thợ. Từng giọt mồ hôi đã làm nên một chiếc bánh chan chứa tình yêu thương, gửi vào đó là cả một khoảng trời mênh mông; gói gọn tình nghĩa bao la, công lao khó nhọc của những người nông dân tay lấm chân bùn.

Sự khéo tay của những người phụ nữ Thanh Tiên đã làm nên chiếc bánh ú tro nức lòng những người phương xa, ăn một lần là nhớ mãi. Cặp bánh ú bên cạnh món thịt vịt, chè kê sẽ làm cho mâm cổ tết của người dân Huế thêm phần thú vị và đậm đà.

Diệu Hương